GMP 3 Daagse 2010, georganiseerd door Pharmatech.  
 

Programma GMP-driedaagse 2012


 

01 IT validatie met GAMP 5

De heer F.P.M. Boeijen, iValidate IT

3 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>
We maken ons afhankelijk van steeds meer en complexere computersystemen. Fouten kunnen we ons niet veroorloven. Maar kan foutloze complexe software worden gerealiseerd? Dat is een grote uitdaging, waarbij GAMP5 de helpende hand biedt. Door de patiënt (=klant) centraal te zetten en de toepassing van o.a. risicomanagement, life cycle management en kwaliteitsmanagement krijgen we te maken met een paradigma verschuiving op validatiegebied. Dit raakt zowel de (eind)gebruikers als de leveranciers van IT-systemen. Gelukkig biedt GAMP5 ook vele mogelijkheden om op een efficiëntere wijze te valideren!


02 Evaluatie van microbiologische omgevingscontrole en het gebruik daarvan voor de vrijgifte

Edwin Bonefaas MSc, Qualified Person Sanquin

3 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>

Evaluatie van EM resultaten en samenhang met batchbeoordeling. Tijdens aseptische bereidingsprocessen worden fysische- en microbiologische controles uitgevoerd waarbij afwijkingen kunnen ontstaan. Deze afwijkingen moeten worden beoordeeld en kunnen per batch verschillen. Belangrijk is dat de beoordeling van environmental(EM)-afwijkingen eenduidig wordt uitgevoerd en dat het verband tussen afwijkingen inzichtelijk wordt gemaakt om uiteindelijk de invloed op het aseptisch bereidingsproces goed en uniform te kunnen beoordelen. Voor het beoordelen kan gebruik worden gemaakt van een beoordelingssysteem, waarmee functionarissen met verschillende achtergronden zonder microbiologische kennis EM-afwijkingen kunnen beoordelen. Hoe ziet zo'n beoordelingssysteem eruit? Hoe ga je met kritische beoordelingen van EM-afwijkingen om? Kunnen ook niet kritische EM-afwijkingen leiden tot afkeur?



03 Kwaliteitsborging voor water voor on-line hemodialyse en hemodiafiltratie

dr D.J. Touw, ziekenhuisapotheker - klinisch farmacoloog/toxicoloog ERT, Apotheek Haagse Ziekenhuizen en HagaZiekenhuis, Den Haag

3 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>
In dialysecentra is het gangbaar om dialysevloeistof aan het bed van de patient te 'bereiden' uit concentraat en water. Van belang hierbij is dat bij hemodialyse sprake is van scheiding tussen bloed van de patiënt en de dialysevloeistof middels de dialysemembraan. In geval van hemofiltratie en hemodiafiltratie is dat niet het geval en wordt de bereide dialysevloeistof direct intraveneus toegediend. Hier is dus in feite sprake van een parenterale bereiding waarvan de kwaliteit geborgd dient te worden. In deze workshop wordt aandacht besteed aan de vereiste zuivering van het water en aan de wijze waarop de kwaliteit van dit water kan worden geborgd.


04 GMP en Technisch ondersteunende diensten

Drs L.Q.Brouwer, consultant Pharmatech

3 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>
Dat de kwaliteit van onze producten voor een groot deel bepaald wordt door de mensen die direct bij de bereiding ervan betrokken zijn, is bekend. Daarom besteden we veel aandacht aan hun opleiding en training. Maar realiseren wij ons voldoende wat de invloed op onze producten kan zijn van de mensen die niet direct bij de bereiding betrokken zijn? Wat weten wij bijvoorbeeld van de opleiding en training van onze interne Technisch ondersteunende diensten? Deze medewerkers betreden regelmatig onze productieruimten en aan hen vertrouwen we onze installaties en apparatuur toe t.b.v. kalibratie, reparatie en onderhoud. Weten deze technische medewerkers zélf ook in hoeverre hun handelen (en de werkzaamheden die zij aan derden uitbesteden!) invloed kunnen hebben op de kwaliteit van onze producten? Deze en andere actuele vragen zullen aan bod komen in deze workshop.


05 Foutenanalyse met behulp van Prisma

Mw. A. Barelds, Consultant Pharmatech

3 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>
Fouten komen in elke organisatie voor. Als er een fout gemaakt is, lossen we het ontstane probleem op en proberen door middel van een preventieve actie de fout in het vervolg te voorkomen. Een foutenanalyse met behulp van Prisma helpt u om de basisoorzaak van de fout op te sporen. Is de basisoorzaak bekend, dan kunnen er structurele maatregelen genomen worden. Zo voorkomen we niet alleen een enkel incident, maar het totale aantal fouten zal hierdoor in de toekomst verminderen.


06 Praktisch invoeren van 5S

Mw. Ir. Margriet Heling – MGM Heling Kwaliteitsadvies en Training

3 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>
5S is een methode om de kans op fouten te verkleinen door het inrichten van een overzichtelijke werkplek, standaardwerkwijzen af te spreken en elkaar daar aan te houden. In deze workshop wordt de praktische invoering van 5S behandeld aan de hand van een praktijkvoorbeeld uit een voedingsmiddelenbedrijf. Hoe ziet het programma van invoeren er uit? Welke factoren spelen een positieve rol bij het invoeren en standhouden van 5S en wat zijn de valkuilen?


07 Waarom mensen fouten maken

De heer J.(John) Vollenbroek, Human Error Consultancy

3 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>
De wetenschappelijke onderzoekingen met betrekking tot de manier waarop onze hersenen werken maken duidelijk dat veel zogenaamde menselijke fouten geen toeval zijn. In de workshop komt aan bod welke factoren er voor zorgen dat fouten gemaakt worden en welke maatregelen daartegen genomen kunnen worden.


08 ATMP (Advanced Therapy Medicinal Products zoals celtherapie, gentherapy en Tissue Engineering )

Dr. R.H.J. van der Linden, Signifix BV

3 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>
Advanced Therapy Medicinal Producten (ATMP) zoals celtherapie, gentherapie en weefselmanipulatieproducten zijn een nieuwe en interessante ontwikkeling. Er zijn in Nederland veel initiatieven op Universiteiten, Ziekenhuizen en bedrijven om deze therapieën naar de patiënt en daaropvolgend de markt te brengen. In deze workshop worden de ATMP definities, markttoelating, GMP eisen en randvoorwaarden behandeld. Overeenkomsten en verschillen van ATMP’s ten opzichte van meer reguliere medicijnen zullen daarbij onder de aandacht gebracht worden.


09 New Revised GMP Annex 11

De heer F.P.M. Boeijen, iValidate IT

3 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>
In januari 2011 werd de nieuwe, en lang verwachte, aangepaste EU GMP wetgeving gepubliceerd in Annex 11 over geautomatiseerde systemen en Chapter 4 over documentatie. Deze 2 aanpassingen zijn effectief sinds 30 juni 2011. Tijdens deze workshop worden de belangrijkste aanpassingen hierin toegelicht en wordt onderzocht wat de impact is op GMP-gereguleerde computersystemen. Tijdens de workshop kan slechts een beperkte selectie worden toegelicht, en bezoekers worden aangemoedigd om de documenten in zijn geheel te lezen, ten einde de impact hiervan te beoordelen.


10 Lean in de ziekenhuisapotheek

Mw. Drs. M.H. de Jong, ProSolute

3 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>
Aan de slag met de Lean principes binnen de ziekenhuisapotheek. Een snellere doorlooptijd van processen, minder verstoringen, lagere voorraad en veel andere factoren dragen bij tot een substantiële reductie van de totale productiekosten. Ga op zoek naar verspillingen (Value Stream Mapping). Probleemoplossingen (Kaizen). Verbeter de organisatie met de werkplek als uitgangspunt (5S). Beïnvloedingstechnieken om mensen ‘mee’ te krijgen. Tijdens de voordracht zal een eerste stap gemaakt worden hoe je het best tot de kern van een plan van aanpak kan komen.


11 Qualified Person – annex 16

Drs. S. Arnoldussen, Director Pharmatech Consultancy BV

3 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>
Het doel van de QP-functie is een persoonlijk toezicht op - en persoonlijke verantwoordelijkheid voor – de gang van zaken rond het produceren, opslaan en distribueren van geneesmiddelen. Inmiddels worden aan de QP steeds hogere eisen gesteld: de QP moet hoog gekwalificeerd zijn, op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen, inzicht hebben in het productieproces en de risico’s, is verantwoordelijk voor het kwaliteitssysteem en de implementatie ervan, moet garant staan voor de productkwaliteit en – conformiteit, moet kennis hebben van registratiezaken en nog veel meer….. Hoe gaan QP’s om met die veeleisende rol, waar moeten ze op letten, kunnen ze zaken delegeren aan anderen – en hoe? Wat zijn nu precies de plichten en verantwoordelijkheden van een QP? Hoe werkt annex 16? Wat zegt de Geneesmiddelenwet erover?


12 ICH Q8 Pharmaceutical Development; Quality by Design

Dr. J.B.L. Damm, Director PharmSupport BV

3 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>
Eén van de belangrijkste ontwikkelingen in de GMP regelgeving in het eerste decennium van deze eeuw is de adoptie van ICH Q8, Q9 en Q10. Deze ontwikkeling brengt de traditionele GMP en ISO regelgeving dichter bij elkaar. Voor de GMP kan dit daadwerkelijk het bij elkaar brengen van ‘best of both worlds’ betekenen. In de ICH Q8 presentatie / workshop gaan we in op de aanleiding(en) van ICH Q8, enkele key concepten (‘manufacturing science’, ‘quality by design’, ‘design space’, ‘PAT’), te behalen voordelen en eventuele hindernissen bij de implementatie.


13 Het benaderen en onderzoeken van incidenten

De heer J.(John) Vollenbroek, Human Error Consultancy

3 april 16:45 uur tot 17:30 uur inschrijven >>
Een tijd geleden maakte de FDA duidelijk dat zij in geval van fouten geen genoegen meer nemen met de indicatie ‘menselijke fout’, maar een zogenaamde ‘Human factors-benadering’ van gemaakte fouten zullen vragen. Onderzoek of techniek en organisatie/ procedures goed afgestemd zijn op de menselijke mogelijkheden en beperkingen. Hoe zo’n benadering er uit ziet en welke mindset nodig is om die goed te kunnen uitvoeren is het onderwerp van deze afsluiting van de eerste dag.


14 ICH Q9 Quality Risk Management

Dr. J.B.L. Damm, Director PharmSupport BV

4 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>
ICH Q9, Risk Management, is het tweede onderdeel van het ICH Q8, Q9, Q10-drieluik. Risico analyse en risico management zijn essentiële gereedschappen in het moderne kwaliteitsmanagement. Zij stellen ons in staat om risico’s consequent en op een gestructureerde wijze in kaart te brengen, rationele keuzes te maken ten aanzien van prioriteitsstelling en het proactief reduceren van de kans op – en de gevolgen van – incidenten. De kwaliteit van het product en het belang van de patient staan hierbij voorop. In de workshop gaan we in op het hoe en waarom van risicoanalyse en risicomanagement en gaan we actief aan de slag met het toepassen van de concepten.


15 Herziening GMP-Z: Stand van zaken

Dr. A. Vermes, Erasmus MC, Rotterdam

4 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>
In de GMP-richtsnoeren zijn de principes van kwaliteitszorg bij de productie van geneesmiddelen voor mensen en dieren vastgelegd.
In de ziekenhuisfarmacie heeft het kwaliteitsdenken zich steeds verder ontwikkeld en heeft de GMP-filosofie zijn intrede gedaan. In 1983 publiceerde de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA) de richtlijn “Bereiding en kwaliteitsbeheersing van geneesmiddelen in ziekenhuisapotheken”, die overeenkomst vertoonde met de destijds vigerende Nederlandse GMP-richtsnoeren. In 1996 verscheen het rapport “Good Manufacturing Practice Ziekenhuisfarmacie (GMP-Z)" uit een samenwerkingsverband van de NVZA, de IGZ, de universiteit en de KNMP. Deze richtlijn was bedoeld als aanvulling op de industriële GMP-richtsnoeren en bevat in feite een interpretatie daarvan voor de ziekenhuisapotheek. Er zijn namelijk verschillen tussen bereiding in de industrie en in de ziekenhuisapotheek, waardoor de GMP niet toepasbaar is op alle ziekenhuisapotheek processen (zorgfunctie, groot assortiment, kleine aantallen, aseptische handelingen, etc.).
De GMP-Z uit 1996 was op een aantal onderdelen aan herziening toe door het voortschrijdende kwaliteitsdenken in de ziekenhuisapotheek. Ook zijn er in die tijd de nodige wijzigingen in de GMP geweest. Naast wijzigingen aan bestaande hoofdstukken waren ook een aantal relevante annexen nog niet in de GMP-Z opgenomen. De afgelopen jaren zijn al een aantal belangrijke wijzigingen aangebracht. De Commissie GMP-Z van de NVZA heeft de gehele GMP-Z herzien, waarbij de inhoud van door de NVZA vastgestelde notities met betrekking tot bereiden is tussengevoegd. Na voltooiing van deze algehele revisie zal de commissie GMP-Z een aangepaste werkwijze hanteren, waarbij hoofdstukken van de GMP-Z direct zullen worden herzien c.q. toegevoegd wanneer wijzigingen in de GMP bekend worden.


16 A case study in commissioning and validation

Ir. Frans Saurwalt, Technisch Manager Kropman Contamination Control

4 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>
Bij de bouw van een nieuwe faciliteit of proces worden veel stappen doorlopen. Het doel is op gedocumenteerde wijze correct en consistent werkende systemen voor productie vrij te kunnen geven. De praktijk komen grote verschillen in aanpak voor. In deze case study zal vooral worden ingegaan op de diverse dilemma’s en valkuilen tijdens de “ontwerp, bouw en opleveringsfase”, en hoe daarmee kan worden omgegaan.


17 Continu verbeteren op basis van problemen, klachten, incidenten

ir. Harry Draijer, Heron Technologies

4 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>
Als er iets misgaat, is een afwerende verdedigende houding bijna een reflex. Een klacht zien als een potentiële rechtzaak werkt vaak contraproductief.  Elk kwaliteitsprobleem is ook een kans om te verbeteren. De workshop laat zien hoe met behulp van Root Cause Analysis een effectief verbeterproces is in te richten. Dit proces brengt behalve verbeteringen en kostenbesparing ook een andere interne mentaliteit.


18 MVO in de praktijk (ISO 26000)

Ing. L.A.M. van den Besselaar, GMP TopConsult

4 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>
Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) krijgt steeds meer aandacht. Bijvoorbeeld de overheid vraagt bedrijven transparant te zijn over hun MVO beleid en inspanningen. Het gaat erom dat organisaties verantwoordelijkheid nemen voor hun impact op mens, milieu en maatschappij. Wereldwijd zijn afspraken vastgelegd in de internationale richtlijn ISO 26000. Deze richtlijn helpt bedrijven en organisaties om op een praktische manier met MVO aan de slag te gaan. We gaan in op de principes van ISO 26000 en geven u handvatten om deze richtlijn op een praktische en pragmatische wijze toe te passen binnen uw organisatie.


19 Farmacotherapeutische relevantie

Mw. Drs. T. Veenbaas, ziekenhuisapotheker, Apotheek Albert Schweitzerziekenhuis

4 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>
Bij een aanvraag voor apotheekbereiding wordt beoordeeld of het inwilligen ervan verantwoord is uit oogpunt van werkzaamheid, veiligheid en patiëntvriendelijkheid. Tot dit oordeel komt men door de farmacotherapeutische aspecten te inventariseren en na te gaan of er een betere farmacotherapie is. Farmacotherapeutische relevantie is bovendien één van de vier pijlers waarop de circulaire grootbereiders steunt. In de lezing zal worden ingegaan op de verantwoordelijkheden met betrekking tot de farmacotherapeutische relevantie; ligt dit bij de aanvrager of bij de bereider ? Welke aspecten spelen nog meer een rol bij het al dan niet overgaan tot bereiden ? Eén en ander zal worden toegelicht aan de hand van praktijkvoorbeelden van een grootbereider.


20 Validatie van koeltransport

De heer P. van Doornik, Red Swan Logistics

4 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>

Iedereen kan zien dat het niet slim is om een doos ijsjes of een kipfilet op een mooie zomerse dag op de achterbank van de auto te laten liggen (smelten, verkleuren). Toch komt het met regelmaat voor dat geneesmiddelen in de zomer of winter vervoerd worden, zonder dat we weten wat er op de "achterbank" gebeurd. Wij (fabrikant, groothandel, apotheek) en maar bovenal de patiënten vertrouwen erop dat de geneesmiddelen goed aangeleverd worden. Patiënten kunnen niet zien wanneer er iets is misgegaan qua temperatuur tijdens transport, maar de gevolgen kunnen nadelig en zelfs dodelijk zijn.

Effectief gevalideerd (koel)vervoer is nodig om vertrouwen te hebben als iets van A naar B vervoerd wordt. Maar er zijn vele wegen die naar Rome lijden. Veel vervoer wordt steeds complexer, er is steeds minder zicht op wat er echt gebeurd. We gaan kijken naar de volledige breedte van (koel)transportvalidatie. Wat is de theorie en wat is de praktijk? Deze ligt soms dicht bij elkaar, maar vaak ook ver verwijderd. We zien keuzes voorbij komen: actief of passief (koel)transport, klein of groot vervoer, off-the-shelf of selfmade. We staan stil bij vragen als: is er regelgeving? Waar begin je en waar stop je? Is het moeilijk? Wat moet en wat mag? Ben ik niet iets vergeten? Het is gevalideerd, ben ik nu klaar?

Leermoment: nadenken voorkomt verspilling van tijd, geld en FTE; en levert vertrouwen en kwaliteit.



21 Effectively cleaning and cleaning validation

De heer M. Boere, Astellas Pharma Europe B.V.

4 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>
Effectieve en robuuste schoonmaakprocedures zijn cruciaal bij het voorkomen van (cross)contaminatie. Hierbij spelen de gebruikte apparatuur, het testen van de reikwijdte en effectiviteit van de sproeibol, (spoel)cyclus ontwikkeling en verificatie / evaluatie van de schoonmaakmethode een belangrijke rol. De effectiviteit van de schoonmaakmethode kan definitief aangetoond worden, op een kosteneffectieve wijze, door middel van een slim ontworpen schoonmaakvalidatie die voldoet aan alle eisen. In deze workshop zullen theorie en praktijk worden toegelicht, waarbij ook wordt ingegaan op in de praktijk gevonden afwijkingen en de toe te passen corrigerende maatregelen.


22 TNO rapport cytostatica - de praktijk

Mw. Dr M. Crul, ziekenhuisapotheker OLVG Amsterdam

4 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>
In 2011 is het hoofdstuk over handelingen met risicovolle stoffen en preparaten (Z4) uit de GMP-z herzien. Nieuw in deze versie zijn richtlijnen over handelingen met biologische agentia en/of genetisch gemodificeerde stoffen en richtlijnen over handelingen met overige risicovolle stoffen (niet cytostatica of radiofarmaca). De herziening is onder andere uitgevoerd aan de hand van een onderzoek naar de risico’s bij cytostatica bereiding dat is uitgevoerd door TNO in opdracht van de NVZA. In deze workshop zal zowel het TNO onderzoek als de Z4 worden toegelicht en zullen praktische handvaten gegeven worden met betrekking tot bouwkundige eisen aan een cytostatica bereidingsunit, het kiezen van een juiste drukhiërarchie en het minimaliseren van cytostatica versleping.


23 Auditing Management Systems (ISO 19011)

Ing. L.A.M. van den Besselaar, GMP TopConsult

4 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>
Elke organisatie krijgt meer en meer te maken met het uitvoeren van audits. Enerzijds hebben ze te maken met meerdere normen voor managementsystemen (ISO 9001, ISO 14001, OSHAS 18001, GMP, HACCP, etc.). Al deze normen eisen dat er interne audits uitgevoerd worden. Anderzijds wordt vanuit regelgevingen verwacht dat er audits uitgevoerd worden bij kritische leveranciers van producten en diensten. De nieuwe richtlijn ISO 19011:2011 geeft u handvatten om deze audits op een effectieve wijze uit te voeren. We gaan in op de belangrijkste ontwikkelingen: effectief meerdere managementsystemen beoordelen, focus op risico’s, de rol van de auditprogrammaleider en welke kwalificatie eisen stel je aan een auditor.


24 Validatie HVAC systeem

Ir. Frans Saurwalt, Technisch Manager Kropman Contamination Control

4 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>
De goede en betrouwbare werking van de luchtbehandeling en het gekozen cleanroomconcept dragen samen bij aan de mate en wijze van bescherming van het productieproces. In deze workshop komen de opbouw en werking van HVAC systemen aan de orde, en de kritische prestaties met impact op het product. Omdat de GMP doorverwijst naar de ISO 14644-1&2 en een aantal metingen worden beschreven in de ISO 14644-3 wordt ook stilgestaan bij de lopende ontwikkelingen in deze normen en de toepassing van de methodieken in de opzet van de validatie.


25 GMP bij biologische productieprocessen, case studies

De heer Frans Korse, apotheker, Qualified Person Sanquin

4 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>

GMP bij bereiding van geneesmiddelen uit humaan bloed. Al geruime tijd worden geneesmiddelen op industriële schaal uit menselijk bloed bereid. In vogelvlucht wordt enig zicht gegeven op deze fascinerende categorie producten. Uit biologisch uitgangsmateriaal wordt via een biotechnologisch proces een parenteraal product bereid. Tijdens de bereiding, QC en QA, hebben we te maken met soms heel andere GMP-problemen en GMP-aspecten dan bij 'gewone' parenteralia. Een lappendeken aan voorbeelden van deze andere GMP-problemen en GMP-aspecten wordt gepresenteerd. Op enkele cases wordt wat dieper ingegaan.



26 Change Management - EAR; "Effect As Result"

Norbert van der Leegte, Senior Manager Organisatie, Strategie en Verandering. Ordina Consulting B.V.

4 april 16:45 uur tot 17:30 uur inschrijven >>
Veranderen, daar houden mensen niet zo van. Veranderen is een uitdaging, omdat organisaties over het algemeen coninu in beweging zijn. Het ene verandertraject verloopt soepeler dan het andere. Hoe komt dit en hoe kunt u ervoor zorgen dat uw verandertraject succesvol wordt? Wat zijn de essentiële  zaken waar u binnen uw organisatie op moet letten wanneer u aan het begin staat van een verandertraject? Hier geeft EAR het antwoord op!  


27 Contaminatie controle en continue monitoring conform de kritische parameters volgens GMP

De heer M.(Martin) Derks, General Manager Lighthouse Benelux BV

5 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>
Het produceren van geneesmiddelen in het algemeen maar van steriele geneesmiddelen in het bijzonder moet volgens Annex 1 van de EU GMP Richtsnoer plaatsvinden onder strikt bewaakte omstandigheden. Met name de aseptische productie van injectiepreparaten moet nauwgezet gevolgd worden en de omstandigheden tijdens productie real time gemeten en geregistreerd. Tijdens deze presentatie gaan we in op de meetsystemen die verkrijgbaar zijn om kritische parameters (deeltjes, druk, temperatuur, vochtigheid) te meten en te registreren, en hoe we omgaan met het onderhoud en de kalibratie van de meetsystemen. Verder wordt toegelicht op welke aspecten we moeten letten bij het ontwerp en het gebruik van de systemen en hoe we de verkregen meetresultaten op een veilige wijze kunnen opslaan. Deze resultaten zijn immers onderdeel van de batchdocumentatie en geven kritische informatie over de kwaliteit en betrouwbaarheid van het product. Tot slot zal een praktijkvoorbeeld van een meetsysteem besproken worden.


28 Recente EU GMP trends

Drs. B.van Rijn van Alkemade, Qualified Person, Famar Nederland B.V.

5 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>

De regelgeving rond de productie en distributie van geneesmiddelen in Europa wordt met grote regelmaat aangepast. Tijdens deze lezing zullen we bespreken welke zaken er recent zijn gewijzigd of toegevoegd. De volgende onderwerpen komen aan de orde: de aanpassingen in annex 11 Automatisering) en Hoofdstuk 4 (Documentatie), updates van de ICH Guidelines: batch certification, residual solvents (Q3C), Q11 en de EMA met het nieuwe template voor de "QP declaration on GMP compliance of API’s" - en de consequenties daarvan. Verder bespreken we de FDA Risk Based Approach en ICH Guideline Risk Assessment (Q9), ingebed tussen Q8 (Development) en Q10 (Quality Management Systems en gaan we in op de implementatie in de praktijk. Ook de ontwikkelingen in diverse landen van de EU komen aan bod: Nederland met de onaangekondigde inspecties van de IGZ (hoe hierop voor te bereiden?). Italië met de Bollino en Frankrijk met de Data Matrix Code. En tot slot wat ons nog te wachten staat: de nieuwe GDP Guideline in 2012 en regels rond de bestrijding van counterfeit in 2013.



29 Pharmaceutical Controlled Environment Management

De heer Floris van Haselen, Commercial Manager / QP, Movianto

5 april 10:00 uur tot 11:15 uur inschrijven >>
De workshop gaat over het op een gecontroleerde manier opslaan en distribueren van producten. Vaak wordt dit Pharmaceutical Cold Chain Management of nog beter gezegd Pharmaceutical Controlled Environment Management genoemd. Besproken wordt hoe we een controlled environment (vaak de cold chain) zo goed mogelijk kunnen creëren en vervolgens in stand houden. Dit geldt niet alleen voor de koelproducten (+2 tot +8 graden Celsius) maar ook voor de diepgevroren producten (beneden de – 20, -25 of -30 graden Celsius) en ambient producten (+15 tot +25 graden Celsius). Vooral nu nieuwe producten steeds gevoeliger worden voor temperatuurexcursies (denk aan de biotech geneesmiddelen). Ook controlled room temperature komt steeds meer in de belangstelling, vooral het beheersen van de temperatuur tijdens transport.
Hoe handhaven we de goede condities tijdens de gehele keten van opslag en transport? En hoe meten, kwalificeren en valideren we deze opslag en transport omgevingen en bewegingen? Waar houden we rekening mee, welke systemen worden gebruikt en wat doen we als de temperatuur wordt overschreden? Dit zijn zaken die tijdens de workshop aan bod komen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de impact van de GDP richtlijnen, die waarschijnlijk in 2013 of 2014 ingaan, op het Pharmaceutical Controlled Environment Management.


30 How to Conduct a Successful Supplier Audit

De heer G. Beuving, PharmSupport BV

5 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>
Bij het produceren van farmaceutische producten wordt veel gebruik gemaakt van toeleveranciers, niet alleen toeleveranciers van grondstoffen en deelprocessen, maar ook van ondersteunende diensten. Volgens de GMP richtsnoeren is een afnemer van kritische goederen of diensten verantwoordelijk voor de kwaliteit ervan en dus ook aansprakelijk als het bij een levering misgaat. De fabrikant van het farmaceutische product wordt geacht een controlesysteem op te zetten om zich ervan te overtuigen dat de leverancier voldoet aan alle eisen. Tijdens de presentatie komen de volgende onderwerpen aan de orde: hoe zetten we zo’n systeem op? Wat zijn de risico’s en hoe maken we één en ander beheersbaar? Waar moeten we zoal aandacht aan besteden?


31 Een change control en afwijkingen systeem

Mw. A. van der Velde; Afdelingshoofd QA Process Control, Sanquin

5 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>

Het deviatie en change control systeem zijn belangrijke systemen in een GMP omgeving. Elk bedrijf hanteert de regelgeving om de systemen in te richten, maar toch zijn er verschillen. Deze presentatie gaat over hoe Sanquin Plasmaproducten deze systemen heeft ingericht en ermee werkt.

Een kijkje in de deviatie en change control keuken van Sanquin Plasmaproducten!



32 GDP: Responsible Person

Drs. S. Arnoldussen, Director Pharmatech Consultancy BV

5 april 11:30 uur tot 12:30 uur inschrijven >>
Een groothandel in geneesmiddelen moet de beschikking hebben over een "Responsible Person" (Gekwalificeerde Persoon), niet te verwarren met de Qualified Person.
De RP moet voldoen aan de voorwaarden zoals gesteld in de nationale wetgeving van de betrokken lidstaat, en ook aan de van toepassing zijnde Europese regelgeving: de nieuwe draft GDP Richtsnoer (D2010 380358) en deels ook de Directive 2011/62/EU.
Welke functie-eisen worden aan de RP gesteld, welke taken en verantwoordelijkheden heeft de RP?


33 Supply Chain Risk management

De heer G. Beuving, PharmSupport BV

5 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>
Misschien wel een van de grootste risico’s die producenten van farmaceutische producten lopen, is de kwaliteit van hun supply chain. Natuurlijk zijn er specificaties van de materialen en worden er invoercontroles gedaan, maar het risico zit in het voortraject: de producent. Hoeveel zicht is er op de wijze waarop deze zijn productieproces uitvoert en welke materialen gebruikt hij in zijn proces? Het is een illusie te denken dat invoercontroles alle artefacten en contaminanten ontdekken die mogelijk tijdens het productieproces geïntroduceerd zijn. Het andere uiteinde van de keten is de aflevering: de verantwoordelijkheid van de producent loopt tot achter de voordeur van de klant (en soms nog wat verder) dus is ook het transport naar de klant toe een risicofactor. Al met al dus genoeg redenen om de risico’s van de supply chain te kennen en maatregelen te nemen om deze tot een minimum terug te brengen.


34 ICH Q10 implementatie

Dr. J.B.L. Damm, Director PharmSupport BV

5 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>
ICH Q10, Quality Management, is het laatse onderdeel van het ICH Q8, Q9, Q10-drieluik Met de implementatie van Q10 worden de mogelijkheden en voordelen van Q8, Q9 en Q10 volledig benut; de som van het geheel is groter dan de som van de onderdelen. De presentatie laat zien hoe moderne GMP-concepten zoals manufacturing science, QbD, design space, ‘PAT’, risicoanalyse, customer feedback, management betrokkenheid etc. bij elkaar gebracht kunnen worden in één kwaliteits managementsysteem.


35 Risico's verpakkingsmateriaal; auditing supplier

Van Eerd BV

5 april 13:30 uur tot 14:45 uur inschrijven >>

Bij het produceren van (secundaire) verpakkingen zijn er zekere risico’s. De producent/leverancier van deze verpakkingen dient ervoor te zorgen dat de risico’s zoveel mogelijk gereduceerd worden.

Tijdens deze presentatie wordt ingegaan op de mogelijkheden die er zijn voor de producent van farmaceutische vouwkartons de risico’s voor zijn klanten zoveel mogelijk uit te sluiten.

De volgende vragen worden onder meer beantwoord: wat zijn de valkuilen en wat is daadwerkelijk belangrijk om te controleren? Welke afspraken tussen opdrachtgever en verpakkingsproducent moeten er gemaakt en vastgelegd worden? Tot welk niveau moet men gaan om fouten uit te sluiten en waar liggen daarbij de verantwoordelijkheden van de farmaceutische verpakkingsdrukkerij en waar die van de inkopende partij? Vanaf welke fase van het inkoopproces zou de kwaliteitsafdeling betrokken moeten zijn? Hoe kunnen we een mix-up uitsluiten? Wat kan de verpakkingdrukkerij doen om vervalsing van (verpakkingen van) geneesmiddelen te voorkomen?



36 Service level agreements

Drs. B.van Rijn van Alkemade, Qualified Person, Famar Nederland B.V.

5 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>

In deze workshop bespreken we de algemene definitie van een Service Level Agreement (SLA) en proberen we de volgende vragen te beantwoorden: hoe kunnen we het beste onze SLA’s managen? Wat is de status van de SLA in de farmacie, en hoe kunnen we SLA’s gebruiken om te voldoen aan de eisen gesteld in hoofdstuk 7 van de EU GMP Richtsnoer? Wat is de relatie tussen een SLA, een Supply Agreement en een QA Agreement?



37 Making GMP a lifestyle

Mw. Drs. A.B.J. Rozenhart, Senior Quality Consultant, AIMconsult

5 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>
GMP is niet iets wat je naar believen kunt in- of uitschakelen, het is een manier van denken en doen die zich langzaam ontwikkelt vanaf het moment dat je aan de slag gaat in een farmaceutische (werk)omgeving. Het is ook praktisch toepassen wat in theorie zo eenvoudig lijkt. En daarmee heeft het misschien wel iets weg van Leven. Naarmate je het meer hebt gedaan wordt je er steeds handiger in, herken je (steeds gemakkelijker) de ongekende mogelijkheden en worden nieuwe richtlijnen een welkome aanvulling op dat wat je in de dagelijkse praktijk toch al doet (of graag zou willen doen).


38 Good Distribution Practice; whats new?

Drs. S. Arnoldussen, Director Pharmatech Consultancy BV

5 april 15:00 uur tot 16:15 uur inschrijven >>
Een nieuwe Europese GDP Richtsnoer staat op stapel om in 2012 de sterk verouderde bestaande richtsnoer uit 1994 te vervangen. De nieuwe Richtsnoer speelt in op het voorkomen van vervalsingen en het verbeteren van de traceerbaarheid. Verder worden operationele eisen, en ook taken en verantwoordelijkheden van personeel helder en duidelijk aangegeven. Wat is nieuw in de komende GDP Richtsnoer en wat betekent dat in de praktijk voor de groothandel?  De nieuwe GDP Richtsnoer wordt in Nederland naar verwachting vanaf begin 2014 gehandhaafd. 


39 Vervalsing van geneesmiddelen, een realiteit

Drs. M.G.A.M. Moester, senior inspecteur, Inspectie voor de Gezondheidszorg

5 april 16:45 uur tot 17:30 uur inschrijven >>

Vervalsing van geneesmiddelen bedreigt de gezondheid van patiënten/consumenten en het stelsel van de gezondheidszorg. Daarom heeft de Europese Commissie een nieuwe Richtlijn uitgebracht die per 2 januari 2013 in de Nederlandse Geneesmiddelenwet opgenomen moet zijn. Marcel Moester, senior inspecteur bij de IGZ, licht deze Richtlijn toe aan de hand van voorbeelden uit de opsporingspraktijk.